تحول دیجیتال: در مصاحبه با دکتر محمد حسن زاده
تیر ۲۶, ۱۴۰۵
دولت هوشمند: چرا و چگونه
تیر ۳۱, ۱۴۰۵
اقتصاد جامعه:محمد حسنزاده در حاشیه افتتاحیه نمایشگاه ایرانداک، ایفتکس را نخستین گام عملی برای گردهمآوردن بازیگران فناوریهای آینده دانست؛ رویدادی که با تمرکز بر هوش مصنوعی، بلاکچین و اینترنت اشیا، به دنبال نمایش توانمندیها و همافزایی میان فعالان این حوزه است.
به گزارش اقتصاد جامعه:محمد حسنزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس و رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، در حاشیه نمایشگاه «ایران داگ» و رویداد «ایفتکس» با اشاره به اهمیت این نمایشگاه، آن را نقطه آغاز یک حرکت بزرگ در مسیر آینده فناوری کشور دانست و تأکید کرد: جهان در حال تجربه دگردیسی بسیار سریع و شتابان فناورانه است و اگر ایران نتواند در زمان کوتاه پیشِرو اقدامهای اساسی انجام دهد، فاصلهای عمیق میان کشور و پیشگامان فناوریهای آینده ایجاد خواهد شد.
به گفته حسنزاده، مسئولیت ستاد نمایشگاه ایران داگ بر عهده اوست و این نمایشگاه، نخستین گام در مسیر شکلدهی به یک جریان جدی در حوزه فناوریهای آینده محسوب میشود. او معتقد است فناوریهای آینده ماهیتی متفاوت از فناوریهای گذشته دارند؛ این فناوریها همگرا، ترکیبی و سیال هستند و برای تحقق یک هدف مشخص، چندین فناوری بهصورت همزمان و مکمل با یکدیگر همکاری میکنند. همین ویژگی، زیستبوم این فناوریها را بهطور بنیادین از زیستبومهای سنتی متمایز میسازد.
رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران سه اقدام اساسی را برای جلوگیری از عقبماندگی کشور در این حوزه ضروری دانست. نخستین اقدام، شکلدهی زیستبوم فناوریهای آینده است؛ زیستبومی که بتواند بازیگران متنوع این حوزه را در کنار یکدیگر قرار دهد و همکاری میان آنها را تسهیل کند. دومین اقدام، تنظیمگری دقیق و هوشمندانه است؛ بهگونهای که حقوق و وظایف بازیگران مختلف بهصورت شفاف در قالب قوانین و مقررات مشخص شود و ارتباط میان آنها بهدرستی شکل بگیرد. سومین اقدام نیز ایجاد ابزارها و رخدادهایی برای نمایش توانمندیها است که نمایشگاه ایفتکس دقیقاً در همین چارچوب طراحی و اجرا شده است.
حسنزاده توضیح داد که هدف ایفتکس صرفاً نمایش دستاوردها نیست، بلکه این رویداد تلاش دارد فعالان حوزه فناوریهای آینده را به یکدیگر معرفی کند، زمینه آشنایی میان توسعهدهندگان، کاربران، متخصصان و عموم مردم را فراهم سازد و بستری برای همافزایی و شکلگیری همکاریهای جدید ایجاد کند. به گفته او، بسیاری از شرکتهای حاضر در این نمایشگاه توسط جوانانی اداره میشوند که میانگین سنی آنها حدود ۲۵ تا ۲۶ سال است؛ نسلی بااستعداد، امیدوار و بسیار اثرگذار که نیازمند حمایت، توجه و مهمتر از همه، بهرهبرداری مؤثر از توانمندیهایشان هستند.
وی برگزاری همزمان کنفرانسهای تخصصی در کنار نمایشگاه را از نقاط قوت این رویداد دانست و گفت: انجمنهای تخصصی از جمله انجمن هوش مصنوعی ایران، انجمن بلاکچین، انجمن اینترنت اشیا و سایر انجمنهای مرتبط، نقش محوری در برگزاری این کنفرانسها دارند. این رویکرد نامتمرکز باعث شده است هر کنفرانس توسط انجمن تخصصی مربوطه طراحی، برنامهریزی و اجرا شود؛ مدلی که خود میتواند به شکلگیری زیستبوم واقعی فناوریهای آینده کمک کند، چراکه بازیگران اکوسیستم متنوعاند و هماهنگی میان آنها بدون مشارکت مستقیم خودشان ممکن نیست.
حسنزاده حضور پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در این رویداد را نشانهای از حمایت بخش دولتی از بخش خصوصی دانست و تأکید کرد: حضور نهادهای دولتی و پژوهشی باید بهگونهای باشد که بخش خصوصی احساس کند دولت نقش حامی و پشتیبان دارد، نه رقیب یا مانع. این حمایت میتواند ریسک فعالیتهای نوآورانه را کاهش دهد و زمینه انجام پروژههای بزرگتر را فراهم کند.
او در ارزیابی جایگاه ایران در مقیاس جهانی، به تفکیک میان «توانمندی و ظرفیت» و «تجاریسازی و زیرساخت» اشاره کرد. به گفته حسنزاده، ایران از نظر منابع انسانی، تولید علمی و ظرفیت دانشگاهی، در حوزههایی مانند هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور، در خاورمیانه جایگاه اول یا دوم را به خود اختصاص داده است. با این حال، در حوزه زیرساختهای سختافزاری، تجاریسازی و کاربرد صنعتی، فاصله قابل توجهی میان ایران و کشورهای پیشتاز وجود دارد.
با وجود این فاصله، رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران تأکید کرد که ایران ظرفیت پیوستن به جمع کشورهای پیشتاز را دارد. موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی کشور، ایران را به پلی بالقوه میان شرق و غرب در حوزه فناوریهای آینده تبدیل کرده است. از سوی دیگر، وجود بیش از سهونیم میلیون دانشجو در دانشگاههای کشور، پشتوانهای کمنظیر از نیروی انسانی توانمند و مستعد فراهم کرده است.
حسنزاده به پیشینه تمدنی ایران نیز اشاره کرد و گفت: تاریخ ایران سرشار از نوآوری و پیشگامی فناورانه است. از فناوریهای پیشرفته باستانی گرفته تا نمونههای اولیه فناوریهای نوین، همگی نشان میدهند که «رویای فناورانه ایرانی» همواره زنده بوده است. او همچنین نقش خانوادهها را در این مسیر بسیار تعیینکننده دانست و تأکید کرد که در ایران، سرمایهگذاری در علم و فناوری صرفاً محدود به دولت یا بخش خصوصی نیست، بلکه خانوادهها بهصورت گسترده و مویرگی در آموزش و نوآوری سرمایهگذاری میکنند؛ موضوعی که به گفته او، اغلب نادیده گرفته میشود.
در عین حال، حسنزاده هشدار داد که زمان برای اصلاحات اساسی بسیار محدود است. به باور او، ایران دیگر فرصت چند دههای ندارد و تنها چند سال برای جلوگیری از عقبافتادن در رقابت جهانی زمان باقی مانده است. اگر این فرصت از دست برود، جبران فاصله ایجادشده بسیار دشوار خواهد بود.
او در پایان، راهکار اصلی را اصلاح نظام حکمرانی علم، فناوری و نوآوری دانست و تأکید کرد نقش دولت باید هرچه بیشتر محدود به سه حوزه کلیدی شود: تنظیمگری شفاف، پشتیبانی مالی و زیرساختی، و تسهیل ارتباطات ملی و بینالمللی. به گفته حسنزاده، سایر امور باید به بخش خصوصی سپرده شود تا با چابکی، منطق هزینه–فایده و ارتباطات حرفهای خود، موتور اصلی پیشرفت فناوریهای آینده در کشور باشد.
گگ
